Καταμεσής του καλοκαιριού, μπορούμε όλοι να παραδεχτούμε πως ο καιρός μάς έχει λυπηθεί, καθώς μέχρι στιγμής δεν έχουμε αντιμετωπίσει ακραία ζέστη και πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Ωστόσο, γνωρίζουμε πως η θερμοκρασία σύντομα θα «χτυπήσει κόκκινο» και η ηλίαση αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς κινδύνους των καλοκαιρινών διακοπών. Γι’ αυτό, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πώς μπορούμε να προστατευτούμε από την υπερβολική ζέστη, ώστε να απολαύσουμε τις διακοπές μας με ασφάλεια.
Σε αυτό το άρθρο θα μάθουμε:
- Τι ορίζουμε ως ηλίαση και πόσο διαρκεί.
- Ποια είναι τα συμπτώματα ηλίασης.
- Ποια είναι τα πρώτα βήματα αντιμετώπισης της ηλίασης.
- Μπορούμε να την προλάβουμε; Κι αν ναι, τι πρέπει να κάνουμε;
Τι είναι η ηλίαση και πόσο διαρκεί;
Η ηλίαση είναι ο πιο κοινός τύπος θερμοπληξίας, όπου ο οργανισμός, λόγω συνεχόμενης έκθεσης στον ήλιο, υπερθερμαίνεται και αδυνατεί να ρυθμίσει την εσωτερική του θερμοκρασία. Η ηλίαση μπορεί να διαρκέσει από λίγες ώρες έως 2-3 μέρες, με τις πρώτες ώρες να κρίνονται εξαιρετικά σημαντικές για την αντιμετώπιση των κρισιμότερων συμπτωμάτων και την αποφυγή σοβαρότερων επιπλοκών.
Ηλίαση ή θερμοπληξία: ποια η διαφορά;
Οι δύο όροι μπερδεύονται συχνά. Η ηλίαση προκαλείται ειδικά από την άμεση έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, ενώ η θερμοπληξία είναι η γενικότερη και σοβαρότερη κατάσταση υπερθέρμανσης του σώματος (με ή χωρίς ήλιο) και θεωρείται επείγον περιστατικό. Πρακτικά, μια σοβαρή ηλίαση μπορεί να εξελιχθεί σε θερμοπληξία, γι’ αυτό η έγκαιρη αντιμετώπιση είναι κρίσιμη.
Συμπτώματα ηλίασης
Αν έχεις νιώσει ξαφνική ζαλάδα και αστάθεια, τάση για έμετο ή έντονο βάρος στο κεφάλι κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών διακοπών, είναι πιθανό να έχεις παραμείνει περισσότερη ώρα στον ήλιο, ιδιαίτερα τις μεσημεριανές και απογευματινές ώρες.
Τα πιο κοινά συμπτώματα ηλίασης περιλαμβάνουν:
- Ζαλάδα και δυσκολία συγκέντρωσης.
- Αδυναμία και μειωμένη ενέργεια.
- Εμβοές ή βουητό στα αυτιά.
- Ξηροστομία.
- Ξηροδερμία.
- Γαστρεντερικές διαταραχές.
- Έντονη τάση για έμετο.
- Πονοκέφαλο ή ημικρανία.
- Μυϊκή αδυναμία.
Ηλίαση και πυρετός
Η ηλίαση μπορεί να συνοδεύεται από ήπιο πυρετό. Σε πιο σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν υψηλός πυρετός, σπασμοί ή απώλεια αισθήσεων, οπότε απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια.
Αντιμετώπιση ηλίασης & πρώτες βοήθειες
Σύμφωνα με τον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων ηλίασης ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα:
- Παραμένουμε ψύχραιμοι και αποφεύγουμε ακραίες μεθόδους για την απότομη μείωση της θερμοκρασίας, όπως ο πάγος ή το πολύ κρύο μπάνιο.
- Απομακρυνόμαστε άμεσα από τον ήλιο και μεταφερόμαστε σε δροσερό και σκιερό χώρο.
- Αφαιρούμε βαριά ή ιδρωμένα ρούχα.
- Δροσιζόμαστε με βρεγμένη πετσέτα ή κομπρέσα ανά τακτά χρονικά διαστήματα.
- Αποφεύγουμε τον καφέ και τα αλκοολούχα ποτά, καθώς μπορεί να επιδεινώσουν την αφυδάτωση.
- Ξεκινάμε σταδιακά την ενυδάτωση με νερό και ηλεκτρολύτες, σε μικρές ποσότητες και τακτικά διαστήματα.
Ηλίαση στα παιδιά & ευπαθείς ομάδες
Τα παιδιά, οι έφηβοι, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με καρδιαγγειακές παθήσεις, σακχαρώδη διαβήτη, άσθμα ή άλλες χρόνιες παθήσεις ανήκουν στις ομάδες αυξημένου κινδύνου. Για τον λόγο αυτό, χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή, έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και άμεση εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων αντιμετώπισης.
Κάλλιον το προλαμβάνειν, του θεραπεύειν. Τι μέτρα χρειάζεται να λάβουμε ώστε να προστατευτούμε;
Μεταξύ 2000-2019, καταγράφηκαν περίπου μισό εκατομμύριο θάνατοι ετησίως (!), λόγω υψηλών θερμοκρασιών, με το 36% αυτών να αφορούν την Ευρώπη, γεγονός που κρούει τον κώδωνα κινδύνου της εντατικοποιημένης κλιματικής αλλαγής και μας επιβάλλει να εξοπλιστούμε με γνώση, ώστε να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης και προστασίας από τα ενδεχόμενα - έως και επιβεβαιωμένα πλέον - κύματα καύσωνα τους θερμούς μήνες του χρόνου.
- Επιλέγουμε άνετο και ανοιχτόχρωμο ρουχισμό. Σε περίπτωση έντονης εφίδρωσης, είναι σημαντικό να αλλάξουμε, καθώς βοηθάμε ακόμα περισσότερο τη θερμορύθμιση του οργανισμού.
- Επιλέγουμε σκιερό και δροσερό περιβάλλον, ιδίως τις μεσημεριανές ώρες.
- Αποφεύγουμε την έντονη άσκηση σε εξωτερικό περιβάλλον.
- Ενυδατωνόμαστε διαρκώς και τσεκάρουμε το χρώμα των ούρων μας, ώστε να γλυτώσουμε τυχόν σοβαρή αφυδάτωση, η οποία αυξάνει την επιρρέπεια σε μέτρια ή/και σοβαρή ηλίαση. Το χρώμα των ούρων πρέπει να είναι υπόλευκο με ανοιχτό κίτρινο, σημάδι καλής ενυδάτωσης.
- Φοράμε καπέλο, γυαλιά ηλίου και αντιηλιακό, το οποίο το ανανεώνουμε συχνά, ιδιαίτερα όσο αυξάνεται η θερμοκρασία και μόλις βγούμε από τη θάλασσα.
- Επιλέγουμε φρούτα και λαχανικά εποχής, που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε νερό, ιδιαίτερα όταν ξέρουμε πως θα είμαστε πολλές ώρες σε εξωτερικό περιβάλλον.
- Επιλέγουμε αλατισμένους ξηρούς καρπούς, ειδικά αν έχουμε χαμηλή πίεση.
- Αποφεύγουμε τα πολύ βαριά και αντ’ αυτού επιλέγουμε ελαφριά γεύματα, ιδιαίτερα τις ώρες αιχμής υψηλών θερμοκρασιών.
Συμπερασματικά
Η ηλίαση αποτελεί ένα πολύ συχνό φαινόμενο στη χώρα μας, όπου η ηλιακή ακτινοβολία χρήζει προσοχής, ειδικότερα τις ώρες που αφιερώνουμε στην παραλία, αλλά και σε απροστάτευτο εξωτερικό περιβάλλον. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τα συμπτώματά της, αλλά και πότε χρειάζεται να ζητήσουμε ιατρική καθοδήγηση. Ωστόσο, υπάρχουν πολλοί τρόποι να αποτρέψουμε την εμφάνισή της, μένοντας ενυδατωμένοι και προστατεύοντας μας από τη συνεχή έκθεση στον ήλιο.
Καλές καλοκαιρινές διακοπές σε όλους, με..σκιά, αντιηλιακό και παγωμένο νερό!
Επιστημονικές Αναφορές
Al-Ameri, G., Salem, W., Alessai, G., Hellboob, M., Alhatemi, M., Nashrah, U., & Shaikh, N. (2024). Acute Management of Heat Stroke: Facts and Figures. In Heat Illness and Critical Care. IntechOpen.
Heat and Health, World Health Organization (WHO)
Nairn, J., & Mason, S. J. (2025). Extreme heat and heatwaves: hazard awareness and impact mitigation. The Lancet Planetary Health, 9(7).
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, BSc, MSc
info@hollandandbarrett.gr
