Μαστίχα Χίου και Ιστορική αναδρομή: Από που μας έρχεται η μοναδική μαστίχα;
Η μαστίχα Χίου προέρχεται από τον σχίνο Pistacia lentiscus var. chia, που καλλιεργείται αποκλειστικά και μόνο στα μαστιχοχώρια της Χίου, γνωστή και ως «δάκρυ του σχίνου». Η μαστίχα Χίου χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα. Έχει αναφερθεί από τον Ιπποκράτη, τον Διοσκουρίδη και τον Γαληνό στο πλαίσιο αντιμετώπισης γαστρικών διαταραχών, έλκους και δυσπεψίας, της κακοσμίας του στόματος και της φροντίδας του δέρματος. Κατά τους ρωμαϊκούς και οθωμανικούς χρόνους, η μαστίχα Χίου αποτελούσε πολύτιμο εμπορικό αγαθό. Αν σας μαγεύει η φύση δεν έχετε παρά να επισκεφτείτε το πανέμορφο νησί της Χίου, να περιηγηθείτε στο Μουσείο Μαστίχας Χίου και να θαυμάσετε από κοντά τα μαστιχόδεντρα, που εδώ και αιώνες αποτελούν σήμα κατατεθέν του νησιού.
Μαστίχα Χίου και Ιδιότητες
- Αντιφλεγμονώδης και αντιοξειδωτική δράση: Η μαστίχα αναστέλλει τη δράση προφλεγμονωδών ενζύμων (π.χ. COX-2, iNOS) και κυτοκινών (IL-6, TNF-α), ενώ ταυτόχρονα προστατεύει τα κύτταρα από οξειδωτικό στρες, χάρη στα τερπένια και τις πολυφαινόλες της.
- Αντιμικροβιακή δράση: Ενάντια σε βακτήρια, όπως το Helicobacter pylori, συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση της γαστρίτιδας και των πεπτικών ελκών.
- Υπολιπιδαιμική και ηπατοπροστατευτική δράση: Έρευνες δείχνουν μείωση της LDL χοληστερόλης και των δεικτών φλεγμονής (CRP) σε άτομα που κατανάλωναν μαστίχα.
- Ρύθμιση του εντερικού μικροβιώματος: Η συμπληρωματική χορήγηση μαστίχας σε υγιείς ενήλικες για 4 εβδομάδες οδήγησε σε σημαντικές αλλαγές στη σύσταση της μικροχλωρίδας. Παρατηρήθηκε ενίσχυση ευεργετικών βακτηρίων (όπως Faecalibacterium) και μείωση προφλεγμονωδών δεικτών, γεγονός που συνδέεται με καλύτερη πεπτική και ανοσοποιητική λειτουργία.
- Φυσικό αντίδοτο στη δυσπεψία: Κλινικές δοκιμές έδειξαν σημαντική μείωση συμπτωμάτων, όπως πόνος στο στομάχι και καούρα μετά από χορήγηση 350 mg μαστίχας, τρεις φορές την ημέρα, για 3 εβδομάδες. Η πιο ευρέως τεκμηριωμένη δράση της αφορά τη λειτουργική δυσπεψία, όπου μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση μαστίχας μειώνει συμπτώματα όπως καούρα, φούσκωμα και γαστρικό πόνο.
- Αντικαρκινικές ιδιότητες (πρώιμα ευρήματα): Ορισμένες μελέτες δείχνουν πιθανή ανασταλτική δράση της μαστίχας στην ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων ήπατος και παχέος εντέρου.
Μαστίχα Χίου. Η ευρεία χρήση της σε πλήθος προϊόντων.
- Τρόφιμα & ροφήματα: Χρησιμοποιείται σε τσίχλες, γλυκίσματα, λικέρ, παγωτά, ροφήματα και λειτουργικά ποτά με στόχο τη φυσική υποστήριξη της πέψης.
- Καλλυντικά: Η αντιοξειδωτική και επουλωτική δράση της έχει αξιοποιηθεί σε κρέμες προσώπου, σαπούνια, μάσκες και προϊόντα περιποίησης μαλλιών. Η μαστίχα δρα ενάντια στην πρόωρη γήρανση και ενισχύει τη φυσική ελαστικότητα του δέρματος.
- Προϊόντα στοματικής υγιεινής: Χρησιμοποιείται σε οδοντόκρεμες και στοματικά διαλύματα, καθώς λόγω των αντιμικροβιακών και αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων της μειώνει την πλάκα, την κακοσμία και υποστηρίζει την υγεία των ούλων.
Μαστίχα Χίου και η χρήση της σε φαρμακευτικά προϊόντα.
- Βελτιώσει τη συμπτωματολογία της δυσπεψίας, ακόμα και σε ασθενείς με ιστορικό H. pylori.
- Συμβάλλει στη μείωση της LDL χοληστερόλης και των δεικτών φλεγμονής, όπως η CRP.
- Προστατεύσει το ήπαρ και να βοηθήσει σε καταστάσεις όπως η μη-αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος.
- Λειτουργική δυσπεψία: Κλινικές μελέτες με ημερήσια χορήγηση 1-2g καθαρής μαστίχας έδειξαν σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων όπως φούσκωμα, πόνος και καούρα.
- Η μαστίχα Χίου δρα βέλτιστα σε χαμηλό (όξινο) pH στο στομάχι: Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της μαστίχας, είναι ότι δρα βέλτιστα σε όξινο περιβάλλον, όπως αυτό του στομάχου, σχηματίζοντας μία προστατευτική μεμβράνη στα τοιχώματά του. Η μελέτη των Huwez et al. (1998) έδειξε ότι η μαστίχα έχει ισχυρή αντιβακτηριακή δράση ένταντι του ελικοβακτηριδίου (H. pylori) εξηγώντας εν μέρη τις ιδιότητές της έναντι του σχηματισμού πεπτικών ελκών, ενώ αναστέλει την ανάπτυξη του (H. pylori), ακόμα και σε χαμηλές συγκεντρώσεις. Μέγιστης σημασίας είναι η κλινική μελέτη των Dabos et al. (2010) σχετικά με την in vivo βακτηριοκτόνο δράση της μαστίχας έναντι του ελικοβακτηριδίου (H. pylori), όπου παρατηρήθηκε εκρίζωση του ελικοβακτηριδίου από 30,8% έως και 38,5% των ασθενών που έλαβαν αποκλειστικά μαστίχα Χίου, 3 φορές την ημέρα, 350mg και 1050mg αντίστοιχα, χωρίς συγχορήγηση αντιβιοτικών και χωρίς παρενέργειες.
Επομένως, συνιστάται να μην καταναλώνεται ταυτόχρονα με αντιόξινα φάρμακα, αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPI) ή H2-ανταγωνιστές, καθώς η εξουδετέρωση του γαστρικού υγρού μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα της μαστίχας και έναντι του ελικοβακτηριδίου (H. pylori) αλλά και σε περιπτώσεις καούρας, δυσπεψίας. - Πεπτικά σύνδρομα και χρόνια φλεγμονώδη νοσήματα: Εξετάζεται η χρήση της σε νόσους όπως η μη αλκοολική λιπώδης νόσος του ήπατος (NAFLD) και η νόσος του Crohn.
Μαστίχα Χίου, η αξία της με μια ματιά.
Dabos, K. J., Sfika, E., Vlatta, L. J., & Giannikopoulos, G. (2010). The effect of mastic gum on Helicobacter pylori: a randomized pilot study. Phytomedicine : international journal of phytotherapy and phytopharmacology, 17(3-4), 296–299.
Pachi, V. K., Mikropoulou, E. V., Gkiouvetidis, P., Siafakas, K., Argyropoulou, A., Angelis, A., Mitakou, S., & Halabalaki, M. (2020). Traditional uses, phytochemistry and pharmacology of Chios mastic gum (Pistacia lentiscus var. Chia, Anacardiaceae): A review. Journal of ethnopharmacology, 254, 112485.
Paraschos, S., Magiatis, P., Mitakou, S., Petraki, K., Kalliaropoulos, A., Maragkoudakis, P., Mentis, A., Sgouras, D., & Skaltsounis, A. L. (2007). In vitro and in vivo activities of Chios mastic gum extracts and constituents against Helicobacter pylori. Antimicrobial agents and chemotherapy, 51(2), 551–559.
Soulaidopoulos, S., Tsiogka, A., Chrysohoou, C., Lazarou, E., Aznaouridis, K., Doundoulakis, I., Tyrovola, D., Tousoulis, D., Tsioufis, K., Vlachopoulos, C., & Lazaros, G. (2022). Overview of Chios Mastic Gum (Pistacia lentiscus) Effects on Human Health. Nutrients, 14(3), 590.
Triantafyllou, A., Chaviaras, N., Sergentanis, T. N., Protopapa, E., & Tsaknis, J. (2007). Chios mastic gum modulates serum biochemical parameters in a human population. Journal of ethnopharmacology, 111(1), 43–49.
Ιστοσελίδες
Chios.gr. (n.d.). Το Μουσείο Μαστίχας. Retrieved June 9, 2025, from Gummastic.gr. (2018). Scientific References – 5th Edition.
University of Athens. (n.d.). Διπλωματική εργασία για τη μαστίχα Χίου. Pergamos Institutional Repository.
Gummastic.gr/el/erevna/mastiha.