Η εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων μας κινεί το ενδιαφέρον – τουλάχιστον στις περισσότερες των περιπτώσεων – όταν εμφανιστούν χαρακτηριστικά συμπτώματα, τα οποία κρούουν των κώδωνα κινδύνου πως «κάτι δεν πάει καλά», οπότε εκεί αρχίζουμε και δίνουμε τη δέουσα προσοχή στην υγεία και την ευεξία μας. Ωστόσο, τα χρόνια νοσήματα δεν εμφανίζονται από τη μια στιγμή στην άλλη και η εμφάνιση τους στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι το αποτέλεσμα παθοφυσιολογικών μηχανισμών που υποσκάπτουν σιωπηλά τη γενικότερη υγεία μας, όπως η μακροχρόνια υποκείμενη φλεγμονή, το οξειδωτικό στρες. καθώς και δεικτών, που μπορεί να μη δίναμε τη σημασία που τους άξιζε, όταν έπρεπε. Πέραν από τους αρκετά πολυσυζητημένους δείκτες στον ορό του αίματος, όπως το «ζάχαρο», η χοληστερίνη και τα τριγλυκερίδια, υπάρχει ο δείκτης του ουρικού οξέος, που θα λέγαμε πως ανήκει στους πιο υποτιμημένους.
Ουρικό Οξύ. Τι είναι;
Το ουρικό οξύ αποτελεί ένα από τα παραπροϊόντα του μεταβολισμού των πουρινών, μιας ομάδας οργανικών ενώσεων, που αποτελούν δομικά συστατικά του DNA. Η τιμή του ουρικού οξέος στο αίμα χρειάζεται να κυμαίνεται μεταξύ φυσιολογικών επιπέδων, και αυτό επιτυγχάνεται με την ισορροπία μεταξύ παραγωγής και απέκκρισης του, ενώ αυξημένα επίπεδα ουρικού οξέος, συγκεκριμένα 6.8 mg/dL (408 µmol/L) αναφέρονται με τον όρο υπερουριχαιμία.
Αυξημένο Ουρικό Οξύ. Γιατί χρειάζεται προσοχή;
Η αύξηση του ουρικού οξέος, καλούμενη και ως υπερουριχαιμία, σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό, είναι ασυμπτωματική. Ωστόσο, σε καμία περίπτωση, δε πρέπει να αδιαφορήσουμε, καθώς και αυτός ο δείκτης αποτελεί «καμπανάκι» ότι χρειάζεται να λάβουμε τα μέτρα μας. Σε περίπτωση αυξημένου ουρικού οξέος στις αιματολογικές εξετάσεις, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε διατροφικά tricks που μπορούν να ενσωματωθούν στην καθημερινότητα και μπορούν να συμβάλλουν στη ρύθμιση των επιπέδων του. Και γιατί καλούμαστε να προσέξουμε τη διατροφή μας; Γιατί η υπερουριχαιμία αποτελεί παράγοντα κινδύνου εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας, η οποία συνήθως εκδηλώνεται με έντονο επεισόδιο πόνου στην μεταταρσιοφαλαγγική άρθρωση του μεγάλου δάχτυλου του ποδιού, προκαλούμενο από την εναπόθεση κρυστάλλων ουρικού οξέος και συνοδευόμενο από οίδημα, πιθανή ερυθρότητα και φλεγμονή. Υπολογίζεται πως το 2019, ο αριθμός των πασχόντων με ουρική αρθρίτιδα σε ΗΠΑ και Κίνα ξεπέρασε τα 20 εκατομμύρια!
Ε, δε τους λες και λίγους.
Αυξημένο Ουρικό Οξύ. Τι προκαλεί αύξηση του ουρικού οξέος;
Η εμφάνιση υπερουριχαιμίας έχει συσχετιστεί με τους εξής παράγοντες.
- Διατροφικές συνήθειες που χαρακτηρίζονται από παρατεταμένα αυξημένη κατανάλωση τροφών, υψηλές σε πουρίνες, όπως κόκκινου κρέατος, ψαριού και έτοιμων προϊόντων, υψηλής περιεκτικότητας σε σιρόπι φρουκτόζης.
- Γενετική προδιάθεση.
- Γρήγορη απώλεια βάρους
- Φαρμακευτική αγωγή, όπως διουρητικά και ανοσοκατασταλτικά.
- Χρόνια νεφρική νόσος (μειωμένη απέκκριση ουρικού οξέος).
- Σακχαρώδης Διαβήτης.
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως αυξημένη έκθεση σε μόλυβδο, κάδμιο και αρσενικό.
Αυξημένο Ουρικό Οξύ. Τι πρέπει να προσέξω στη διατροφή μου;
Ο δεκάλογος της διατροφικής ρύθμισης των επιπέδων ουρικού οξέος βρίσκεται παρακάτω.
- Προσέχουμε πολύ την κατανάλωση αλκοόλ (και ιδιαίτερα μπίρας), καθώς η αυξημένη κατανάλωση συμβάλλει στην αύξηση των επιπέδων ουρικού οξέος και παρεμποδίζει ταυτόχρονα την απέκκριση του. Το πολύ 1 ποτήρι λευκό κρασί την εβδομάδα.
- Η ενυδάτωση είναι ύψιστης σημασίας. Πίνουμε τουλάχιστον 2-2,5 λίτρα νερό τη μέρα.
- Τα αφεψήματα με βάση τον κουρκουμά, το τζίντζερ και την τσουκνίδα συμβάλλουν στη μείωση της φλεγμονής, είναι πλούσιες πηγές αντιοξειδωτικών, ενώ ταυτόχρονα ενισχύουν την ενυδάτωση.
- Δίνουμε έμφαση σε φρούτα & λαχανικά, υψηλά σε βιταμίνη C, όπως τα εσπεριδοειδή, οι φράουλες, ο ανανάς, το ακτινίδιο, το μπρόκολο, η ντομάτα και η πιπεριά (αν δε συντρέχουν άλλες συνοδές καταστάσεις που τα περιορίζουν, όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση).
- Αποφεύγουμε τροφές υψηλές σε πουρίνες, που αυξάνουν το ουρικό οξύ στο αίμα, όπως το κόκκινο κρέας (αρνί, μοσχάρι, χοιρινό), το κρέας κυνηγιού (λαγός, κουνέλι κλπ), το συκώτι, τα εντόσθια, τα φασόλια, αλλά και τροφές που πυροδοτούν την αύξηση ουρικού όπως το σιρόπι υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη. Περιορίζουμε το κόκκινο κρέας στη 1 φορά /εβδομάδα.
- Καταναλώνουμε με μέτρο λαχανικά υψηλά σε πουρίνες, όπως το σπανάκι, τα μανιτάρια και τα σπαράγγια.
- Καταναλώνουμε με μέτρο ψάρι, μέχρι 1 μερίδα την εβδομάδα και κοτόπουλο – γαλοπούλα, μέχρι 2 μερίδες την εβδομάδα.
- Δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στο σιρόπι υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη (έτοιμοι χυμοί, ζαχαρούχα ποτά, αναψυκτικά, συσκευασμένα προϊόντα). Η βιομηχανοποιημένη φρουκτόζη έχει συσχετιστεί με αυξημένα επίπεδα ουρικού οξέος - γι’ αυτό προσέχουμε τις συσκευασίες των έτοιμων προϊόντων αλλά και γλυκά τα οποία δεν έχουμε ετοιμάσει εμείς. Διαβάζουμε πάντα τις ετικέτες τροφίμων και ζητάμε καθοδήγηση από ειδικό διατροφολόγο, σε περίπτωση που δε ξέρουμε να αναγνωρίζουμε πιθανούς κινδύνους σε ένα τρόφιμο εμπορίου. Extra tip: H φρουκτόζη που υπάρχει στα φρούτα δε φαίνεται να επηρεάζει τα επίπεδα ουρικού, οπότε καταναλώνουμε κανονικά ποικιλία εποχικών φρούτων, δίνοντας έμφαση στις πλούσιες πηγές βιταμίνης C.
- Καταναλώνουμε ελεύθερα αυγά, γαλακτοκομικά χαμηλά σε λιπαρά (γάλα, τυρί), αβοκάντο, ελιές, ξηρούς καρπούς, ταχίνι, βούτυρα καρπών, φρούτα, λαχανικά (δίνουμε προσοχή στα προαναφερθέντα), προϊόντα ολικής (άγριο ρύζι, μακαρόνια ολικής, πλιγούρι, κινόα, ψωμί ολικής, κράκερ κριτσίνια και παξιμάδια ολικής), αμυλούχα λαχανικά όπως αρακάς, καλαμπόκι, πατάτα, κολοκύθα αλλά και όσπρια όπως φακές, φάβα, ρεβίθια (από την ομάδα των οσπρίων, τα φασόλια χρειάζονται προσοχή, μέχρι 1 μερίδα την εβδομάδα).
- Διατηρούμε καθημερινή άσκηση (min 30 λεπτά/μέρα).
Αυξημένο Ουρικό Οξύ. Υπάρχουν συμπληρώματα διατροφής που βοηθούν;
Πολύ πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, από τον Γενάρη του 2025, καταδεικνύουν θετική συσχέτιση μεταξύ της ουρικής αρθρίτιδας και της έλλειψης βιταμίνης D, όπως επισημαίνει η επιστημονική ομάδα του Yingdong και συνεργατών. Ακόμη, μεταανάλυση με συμμετοχή άνω των 1000 εθελοντών κατέδειξε πως η συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης C συμβάλλει στη μείωση των επιπέδων ουρικού οξέος (οι περισσότερες μελέτες χρησιμοποίησαν δοσολογίες των 500mg). Επομένως, η συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D (2000IU σε άτομα με έλλειψη αυτής) καθώς και 500mg βιταμίνης C θα μπορούσαν πιθανώς να ενσωματωθούν στο θεραπευτικό πρωτόκολλο ατόμων με ουρική αρθρίτιδα αλλά και ατόμων με υπερουριχαιμία για προληπτικούς σκοπούς. Ωστόσο, απαιτούνται περαιτέρω μελέτες, ώστε να επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα καθώς και το πρωτόκολλο χορήγησης διατροφικών συμπληρωμάτων, τόσο σε επίπεδο πρόληψης (υπερουριχαιμία), όσο και σε επίπεδο αντιμετώπισης κλινικής εκδήλωσης (ουρική αρθρίτιδα).
Επιπλέον, σε περίπτωση ουρικής αρθρίτιδας, αυξάνεται εκθετικά η φλεγμονή και τα συμπτώματα αυτής, συμβάλλοντας σε μειωμένη ποιότητα ζωής. Συμπληρώματα με αντιφλεγμονώδη δράση, όπως το συμπλήρωμα κουρκουμά θα μπορούσαν να συζητηθούν ως πιθανές προσθήκες στο πλαίσιο αντιμετώπισης, πάντα σε συνεννόηση με το θεράποντα ιατρό, για πιθανές αντενδείξεις.
Αναφορικά της συνοσηρότητας, είναι σημαντικό να σημειωθεί πως η υπερουριχαιμία και η ουρική αρθρίτιδα συνυπάρχει με άλλες συνοδές καταστάσεις, όπως σακχαρώδης διαβήτης, παχυσαρκία, μεταβολικό σύνδρομο και υπέρταση, υπογραμμίζοντας τη σημαντική διεπιστημονική προσέγγιση που απαιτεί η διαχείρισή τους.
Συμπερασματικά
Τα αυξημένα επίπεδα ουρικού οξέος απαιτούν συγκεκριμένη διατροφική διαχείριση, με ένα πρωτόκολλο διατροφής, προσανατολισμένο σε προϊόντα φυτικής προέλευσης, περιορίζοντας την κατανάλωση κόκκινου κρέατος και ψαριού, να παραμένει ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό εργαλείο στη φαρέτρα του ασθενούς. Παράλληλα, η συστηματική κίνηση και η πιθανή συμπληρωματική χορήγηση βιταμίνης D σε περίπτωση έλλειψης καθώς και βιταμίνης C φαίνεται πως μπορούν να βοηθήσουν ακόμα περισσότερο τη μείωση της φλεγμονής, ενισχύοντας τους αντιοξειδωτικούς μηχανισμούς του οργανισμού και παράλληλα φροντίζοντας την ισορροπία μεταξύ παραγωγής και απέκκρισης ουρικού οξέος.
Επιστημονικές Αναφορές
Cheng, S., Shan, L., You, Z., Xia, Y., Zhao, Y., Zhang, H., & Zhao, Z. (2023). Dietary patterns, uric acid levels, and hyperuricemia: a systematic review and meta-analysis. Food & Function, 14(17), 7853-7868.
Gu, T., Cao, G., Luo, M., Zhang, N., Xue, T., Hou, R., & Leng, M. (2022). A systematic review and meta-analysis of the hyperuricemia risk from certain metals. Clinical Rheumatology, 41(12), 3641-3660.
Han, Y., Han, X., Zhao, H., Yao, M., Xie, T., Wu, J., ... & Zeng, X. (2025). The exploration of the relationship between hyperuricemia, gout and vitamin D deficiency. The Journal of Nutritional Biochemistry, 138, 109848.
Khanna, D., Fitzgerald, J. D., Khanna, P. P., Bae, S., Singh, M. K., Neogi, T., ... & Terkeltaub, R. (2012). 2012 American College of Rheumatology guidelines for management of gout. Part 1: systematic nonpharmacologic and pharmacologic therapeutic approaches to hyperuricemia. Arthritis care & research, 64(10), 1431-1446.
Liu, X. X., Wang, X. X., & Cui, L. L. (2021). Association between Oral vitamin C supplementation and serum uric acid: A meta-analysis of randomized controlled trials. Complementary Therapies in Medicine, 60, 102761.
Ye, G., Liu, C., Zheng, X., Fang, J., Xie, C., Liu, M., ... & Wang, H. (2025). The effectiveness and safety of specific dietary supplements in modulating uric acid levels, oxidative stress, and lipid metabolism in patients: a network meta-analysis of 13 interventions. Nutrition & Metabolism, 22(1), 80.
Zhang, W. Z., Peng, Q., Cai, X. S., Jiang, G. L., Huang, J. J., Lu, L. L., ... & Gu, J. R. (2025). A study on the correlation between hyperuricemia and lifestyle and dietary habits. Medicine, 104(5), e41399.
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, BSc, MSc
info@hollandandbarrett.gr
