Ταραξάκο. Τι είναι;
Το 40 εκατοστών Ταραξάκο, ονόματι Taraxacum officinale, γνωστό ως «πικραλίδα» ή «δανδελίων» στην επιστημονική βιβλιογραφία, και αγριοράδικο στο χωριό μας, είναι ένα ποώδες φυτό, με καταγωγή από τη Βόρεια Αμερική, την Ευρώπη και την Ασία. Ανήκει στην οικογένεια Asteraceae, παρέα με το χαμομήλι, το χρυσάνθεμο, τη μαργαρίτα και την εχινάκεια. Ο κίτρινος αυτός «καμβάς» κουβαλάει ένα πλήθος φυτοχημικών συστατικών, στα οποία οφείλει τις ευρείες ιδιότητές του, οι οποίες θα συζητηθούν παρακάτω. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το όνομα «Taraxacum», προερχόμενο από το πάντρεμα των ελληνικών λέξεων "taraxos" (τάραξις) και "akos" (θεραπεία), υπονοώντας τις πολύπλευρες δυνατότητες του ως «θεραπευτικό φυτό». Στην Ευρώπη, καλλιεργείται σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία, ενώ στην Κίνα χρησιμοποιείται εκ αρχαιοτάτων χρόνων.Υπολογίζεται πως υπάρχουν πάνω από 2500 είδη του φυτού Ταραξάκο.
Ταραξάκο & ιδιότητες. Τα νεότερα δεδομένα.
Κάτι ήξεραν οι αρχαίοι ημών πρόγονοι, και χρησιμοποιούσαν το ταραξάκο σε διάφορα «γιατροσόφια» της εποχής, καθώς το ερευνητικό μικροσκόπιο έχει αποκαλύψει πλήθος βιοδραστικών ενώσεων, όπως φλαβονοειδή (κερσετίνη), καροτενοειδή, πολυσακχαρίτες (ινουλίνη), τερπενοειδή, σεσκιτερπένια, στερόλες και φαινολικές ενώσεις (καφεϊκό οξύ, χλωρογενικό οξύ). Περιέχει επίσης υψηλές ποσότητες μετάλλων, καθώς και απαραίτητων βιταμινών, όπως Α, C, D, E και είναι μία από τις πλουσιότερες πηγές καροτενοειδών στη φύση!
Πλήθος ερευνητικών μελετών έχουν φέρει στο φως τις πολλαπλές ιδιότητες της πικραλίδας για την ανθρώπινη υγεία, συμπεριλαμβανομένων:
- Αντικαρκινικών
- Ηπατοπροστατευτικών
- Αντιοξειδωτικών
- Διουρητικών
- Αντιδιαβητικών
- Ανοσορυθμιστικών
- Αντιβακτηριδιακών, καθώς και αντιϊκών ιδιοτήτων
Ταραξάκο & Ανοσοποιητικό Σύστημα.
Το ταραξάκο είναι εξαιρετικά πλούσιο σε πλήθος αντιοξειδωτικών συστατικών, καθώς και σε βιταμίνη C, βιταμίνη Α και μέταλλα, όπως ο σίδηρος, το μαγνήσιο και το κάλιο. Οι βιταμίνες C & Α παίζουν καίριο ρόλο στην πρόληψη και αντιμετώπιση λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού, προσφέροντας ισχυρή αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση. Η υψηλή περιεκτικότητα του ταραξάκο σε αντιοξειδωτικά δρα ενάντια στο οξειδωτικό στρες και τη χρόνια φλεγμονή, συμβάλλοντας στην προστασία από την εμφάνιση χρόνιων ασθενειών. Τέλος, μελέτες in vitro σημειώνουν ισχυρή αντιιική δράση του ταραξάκο, καθώς φαίνεται πως εμποδίζει την εξάπλωση ιών, όπως ο ιός της γρίπης, καθώς και της ηπατίτιδας B & C.
Ταραξάκο & Διαβήτης τύπου ΙΙ.
Ένας από τους βασικότερους λόγους που το ταραξάκο άρχισε να χρησιμοποιείται από αρχαίους λαούς για τις ωφέλιμες δράσεις του ήταν οι υποσχόμενες ιδιότητες του στην ινσουλινοευαισθησία και την ομοιόσταση της γλυκόζης. Μελέτες in vitro δείχνουν πως το εκχύλισμα της πικραλίδας συμβάλλει σε αυξημένη έκκριση ινσουλίνης από τα βήτα κύτταρα του παγκρέατος, συμβάλλοντας στην ευγλυκαιμία, δηλαδή την καλύτερη διαχείριση των υδατανθράκων από τον οργανισμό. Επιπλέον, υπάρχουν δεδομένα που υποστηρίζουν πως οι φυτοχημικές ενώσεις της πικραλίδας και των υπόλοιπων φυτικών εκχυλισμάτων αναστέλλουν την επαναπρόσληψη γλυκόζης από τα νεφρά, συμβάλλοντας στη μείωση της γλυκόζης αίματος. Τέλος, η δράση της πικραλίδας κατά του οξειδωτικού στρες, που ενισχύεται στον σακχαρώδη διαβήτη ΙΙ, καθώς και η υπολιπιδαιμική της δράση ενισχύουν την εικόνα του βοτάνου ως «φυσικό αντιδιαβητικό».
Ταραξάκο & Ηπατοπροστασία.
Μελέτες σε ζώα σημειώνουν θετική επίδραση του ταραξάκο κατά της ηπατικής βλάβης που μπορεί να προκληθεί λόγω ακεταμινοφαίνης - η γνωστή σε όλους παρακεταμόλη. Οι πολυσακχαρίτες του εκχυλίσματος φαίνεται να συσχετίζονται με θετική επίδραση στην υγεία του ήπατος, καθώς είναι οι υποψήφιες ενώσεις, που φαίνεται να ασκούν προστασία έναντι της ηπατικής βλάβης από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
Ταραξάκο & Καρκίνος.
Οι πιθανές αντικαρκινικές ιδιότητες της πικραλίδας οφείλονται σε δεδομένα που έχουν συλλεχθεί από in vitro & in vivo μελέτες. Πιο συγκεκριμένα, η ανασκόπηση των Di Napoli & Zucchetti, το 2021, αναφέρει πως το ταραξάκο έχει σημειώσει πιθανή συμβολή στον αυξημένο κυτταρικό θάνατο καρκινικών κυττάρων στη λευχαιμία, στο καρκίνο του παγκρέατος αλλά και του παχέος εντέρου, ενώ παράλληλα φαίνεται πως αναστέλλει τον πολλαπλασιασμό και την εισβολή καρκινικών κυττάρων του μαστού και του προστάτη. Παρόλα αυτά, χρειάζονται περισσότερες και καλά σχεδιασμένες μελέτες σε ανθρώπους, ώστε να εξαχθούν εγκυρότερα συμπεράσματα.
Τέλος, το εκχύλισμα του φυτού φαίνεται πως προσφέρει διουρητική δράση και μειώνει το σχηματισμό κρυστάλλων ασβεστίου, προστατεύοντας τη νεφρική και γαστρεντερική υγεία.
Ταραξάκο. Πώς μπορούμε να το καταναλώσουμε;
Το Ταραξάκο έχει χρησιμοποιηθεί ως τρόφιμο σε διάφορες παραδοσιακές συνταγές, με βάση τα λαχανικά, όπως σούπες και κυρίως γεύματα. Στην παραδοσιακή κουζίνα, τα φρέσκα φύλλα, τα άνθη και οι ρίζες του χρησιμοποιούνται στην παρασκευή διαφόρων προϊόντων, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε φυτικές ίνες, αντιοξειδωτικά και απαραίτητα λιπαρά οξέα. Τα φύλλα του χρησιμοποιούνται σε σαλάτες, σούπες, ωμά και μαγειρεμένα πιάτα, ενώ τα άνθη και οι ρίζες του χρησιμοποιούνται σε επιδόρπια, αφεψήματα και πρόσθετα τροφίμων.
Ταραξάκο & Παρενέργειες. Είναι για όλους;
Η εύλογη χρήση του ταραξάκο στον υγιή ενήλικο πληθυσμό κρίνεται ασφαλής. Ωστόσο, λόγω της χολαγωγού δράσης του, το ταραξάκο χρήζει προσοχής σε ασθενείς με χολόλιθους, καθώς και σε άτομα που λαμβάνουν διουρητικά και αντιϋπερτασιακά.
Συμπερασματικά
Το ταραξάκο είναι ένα φυτό με πολλαπλά οφέλη για τον οργανισμό, που χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια ως αφέψημα, αλλά και ως τρόφιμο. Οι ισχυρές ηπατοπροστατευτικές, αντιδιαβητικές και αντιοξειδωτικές ιδιότητές του το καθιστούν ως ένα από τα αγαπημένα βότανα που αναζητείται στις «φυσικές λύσεις» που μας προσφέρονται. Αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες σε ανθρώπους για να επιβεβαιώσουμε τα οφέλη αλλά και την ασφαλή δοσολογία του ταραξάκο, η φύση φαίνεται πως έρχεται να δώσει μία ακόμα επιλογή, για να ενισχύσουμε την υγεία μας με εύκολο και απολύτως φυσικό τρόπο.
Συμβουλευτείτε πάντα έναν επαγγελματία υγείας, ώστε να ξεκινήσετε συμπλήρωμα με ταραξάκο, ιδίως αν λαμβάνετε φαρμακευτική αγωγή.
Επιστημονικές Αναφορές
Di Napoli, A., & Zucchetti, P. (2021). A comprehensive review of the benefits of Taraxacum officinale on human health. Bulletin of the National Research Centre, 45(1), 110.
Türkmen, B. M., Teyin, G., Lokman, U., & Memis Kocaman, E. (2024). Functional effects of dandelion (taraxacum officinale) and its use in the traditional cuisines. Journal of Culinary Science & Technology, 22(6), 1387-1408.
Wirngo, F. E., Lambert, M. N., & Jeppesen, P. B. (2016). The physiological effects of dandelion (Taraxacum officinale) in type 2 diabetes. The review of diabetic studies: RDS, 13(2-3), 113.
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος, BSc, MSc
info@hollandandbarrett.gr
