"Ακμή" είναι ένα θέμα που ταλαιπωρεί πολλούς! Αν έχεις ακμή δεν είσαι μόνη/μόνος! Η ακμή είναι μια δερματική πάθηση που ταλανίζει το 80% του πληθυσμού, εκτιμάται ότι κάποια στιγμή στη ζωή του κάποιος μεταξύ τα 11-30 έτη μπορεί να εμφανίσει μια μορφή ακμής. Πάμε να γνωρίσουμε μαζί τι είναι η ακμή και πως μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε διατροφικά αλλά και με προϊόντα over-the-counter.
Ακμή: Τι είναι και ποιοι τύποι ακμής υπάρχουν
- Μαύρα στίγματα είναι οι ανοιχτοί φαγέσωρες εμφανίζονται στη μύτη, το πηγούνι και το μέτωπο. Είναι ένας τύπος ακμής βαθμού 1 που σχηματίζεται όταν το σμήγμα και τα νεκρά κύτταρα του δέρματος φράζουν τους πόρους του δέρματος. Τα μαύρα στίγματα είναι μη φλεγμονώδη, καθώς δεν προκαλούν οίδημα.
- Λευκά στίγματα είναι οι κλειστοί φαγέσωρες κάτω από την επιφάνεια του δέρματος. Εμφανίζονται ως λευκές ή σε χρώμα σάρκας κηλίδες στο δέρμα και είναι βαθμού 1 ακμής. Εμφανίζονται κυρίως στο λαιμό, την πλάτη, το στήθος, τη μύτη, το μέτωπο και το πηγούνι.
- Βλατίδες είναι φλεγμονώδης ακμή βαθμού 2 που μοιάζουν με κόκκινα ή ροζ εξογκώματα στο δέρμα. Εμφανίζονται στο πρόσωπο, το λαιμό, το στήθος, τους γλουτούς, τους ώμους και την πλάτη και μπορεί να είναι ευαίσθητα στην αφή. Μπορεί να αφήσουν πίσω τους σημάδια υπερμελάγχρωσης στο δέρμα.
- Φλύκταινες είναι μικρά εξογκώματα γεμάτα πύον, με λευκή έως κιτρινωπή εμφάνιση και κόκκινο φωτοστέφανο. Είναι μέτριας έως σοβαρής ακμής και μπορεί να εμφανιστούν στο πρόσωπο, το λαιμό, την πλάτη, τους ώμους και τα χέρια.
- Οζίδια είναι ακμή βαθμού 3 έως 4, που χαρακτηρίζονται από μεγάλες, φλεγμονώδεις βλάβες κάτω από την επιφάνεια του δέρματος. Δεν έχουν ορατό κεφάλι. Η οζώδης ακμή εμφανίζεται στο πρόσωπο, το λαιμό, την πλάτη, το στήθος και τους ώμους και μπορεί να οδηγήσει σε μαύρα στίγματα ή ουλές.
- Κύστες: Η κυστική ακμή είναι ένας από τους πιο σοβαρούς βαθμούς ακμής 4-5. Εμφανίζεται ως μια μεγάλη, γεμάτη πύον και επώδυνη φλεγμονή. Όταν αφεθεί χωρίς θεραπεία ή δεν αντιμετωπιστεί σωστά, μπορεί να οδηγήσει σε ουλές. Η πιο εμφανής περιοχή που επηρεάζεται από την κυστική ακμή είναι το πρόσωπο, ειδικά τα μάγουλα, το πηγούνι και το σαγόνι. Οι κύστες μπορούν επίσης να εμφανιστούν σε άλλες περιοχές του σώματος, όπως τα μπράτσα, την πλάτη και τον κορμό.
- Νεογνική ακμή: Ερυθρά εξανθήματα εμφανίζονται κατά τον πρώτο μήνα στο πρόσωπο του νεογνού.
- Βρεφική ακμή: Όμοια με την νεογνική ακμή μπορεί να εμφανιστεί βρεφική ακμή πιο συχνά σε αγόρια κατά τον 6 με 16 μήνα.
- Ορμονική ακμή: Η ορμονική ακμή συνδέεται με τις ορμονικές διακυμάνσεις που εμφανίζονται συνήθως κατά την εφηβεία, τον κύκλο της περιόδου,, την εγκυμοσύνη και την εμμηνόπαυση. Τείνει να εμφανίζεται κατά μήκος της γνάθου, του πηγουνιού και του κάτω μέρους του προσώπου. Ενώ αυτός ο τύπος ακμής είναι πιο κοινός στις γυναίκες, μπορεί να επηρεάσει τους άνδρες με κυμαινόμενα επίπεδα τεστοστερόνης.
- Επίμονη ερυθρότητα στο κεντρικό τμήμα του προσώπου, περιλαμβάνει τα μάγουλα.
- Σπυράκια: Μικρά, κόκκινα και επώδυνα εξογκώματα.
- Ορατά αιμοφόρα αγγεία: Τα κατεστραμμένα μικρά αιμοφόρα αγγεία εμφανίζονται ως κόκκινες γραμμές στο δέρμα.
- Ομοιόμορφη εμφάνιση: Η μυκητιασική ακμή εμφανίζεται συνήθως ως μικρές, ομοιόμορφες συστάδες με εξογκώματα που έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος και σχήμα.
- Κνησμός: Η μυκητιασική ακμή προκαλεί συχνά κνησμό ή αίσθημα καύσου στις πληγείσες περιοχές.
- Γρήγορη εμφάνιση: Η μυκητιασική ακμή αναπτύσσεται γρήγορα, μερικές φορές εμφανίζεται κατά τη διάρκεια της νύχτας, ειδικά σε τροπικά περιβάλλοντα.
- Μηχανική ακμή: Η δημιουργία φαγεσώρων που οφείλεται σε μακροχρόνια τριβή ή επαφή με αντικείμενα π.χ ζώνη, κράνος, κολάρο, μουσικό όργανο.
- Ακμή από καλλυντικά και επαγγελματική ακμή: Η δημιουργία φαγεσώρων προκαλείται μετά από έκθεση σε ουσίες, οι οποίες προκαλούν την απόφραξη των πόρων των σμηγματογόνων θυλάκων και περιέχονται σε καλλυντικά ή βρίσκονται στο χώρο εργασίας π.χ. έλαια και χημικές ουσίες.
Ακμή και θεραπείες
- αντιβιοτικά
- αντισυλληπτικά
- ισοτρετινοΐνη
- κορτικοστεροειδή
- αντιβιοτική κρέμα
- κρέμα με υπεροξείδιο του βενζοϋλίου >10% (benzoyl peroxide)
- ανταπαλένη (adapalene) ~ ρετινοειδές
- κρέμα με αζελαϊκό οξύ >10% (azelaic acid)
- θεραπείες με laser
- χημικά peeling
- χειρουργικές επεμβάσεις για τη διόρθωση των ουλών
Ακμή και διατροφή
- Τα αντιοξειδωτικά βοηθούν στην καταπολέμηση της φλεγμονής και της οξειδωτικής καταπόνησης που σχετίζεται με την ακμή.
- Βιταμίνη A: Είναι ιδιαίτερα σημαντική για την υγεία του δέρματος, καθώς βοηθά στην αναγέννηση των κυττάρων του και στη μείωση της παραγωγής σμήγματος.
- Βιταμίνη C: Προλαμβάνει τη φλεγμονή και υποστηρίζει την παραγωγή κολλαγόνου, το οποίο είναι απαραίτητο για την ελαστικότητα και λάμψη του δέρματος.
- Βιταμίνη E: Έχει ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες και προστατεύει το δέρμα από τη φλεγμονή και την πρόωρη γήρανση.
- Βιταμίνη D: Χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D έχουν συνδεθεί με αυξημένη βαρύτητα της ακμής. Πηγές: Ηλιακή ακτινοβολία, λιπαρά ψάρια (π.χ. σολομός, σκουμπρί), μανιτάρια, εμπλουτισμένα δημητριακά.
- Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα: Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα είναι ισχυρά αντιφλεγμονώδη και βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής που συνδέεται με την ακμή.
- Ψευδάργυρος: Ο ψευδάργυρος είναι ένα ιχνοστοιχείο που έχει αποδειχθεί ότι βοηθά στην καταπολέμηση της ακμής, καθώς έχει αντιφλεγμονώδεις και αντιβακτηριακές ιδιότητες. Επίσης, μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση της παραγωγής σμήγματος.
- Φυτικές ίνες: Η υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών βοηθάει στη σταθεροποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα, κάτι που μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή απότομων αυξήσεων στην ινσουλίνη,. Όπως αναφέραμε προηγουμένως, η αντίσταση στην ινσουλίνη συνδέεται με επιδείνωση της ακμής, και γι’αυτό οι φυτικές ίνες είναι με το μέρος μας!
- Αποφυγή τροφών με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη (ΓΔ): Οι τροφές με υψηλό ΓΔ (όπως το λευκό ψωμί, τα ζυμαρικά από λευκό αλεύρι, τα γλυκά και τα αναψυκτικά) αυξάνουν απότομα τα επίπεδα σακχάρου και ινσουλίνης στο αίμα, κάτι που μπορεί να επιδεινώσει την ακμή. Ρυθμίζοντας τη κατανάλωση αυτών των τροφών, συμβάλλουμε στη βελτίωση του ορμονικού προφίλ και της αντίστασης στην ινσουλίνη θεαματικά.
- Ενυδάτωση: Η καλή ενυδάτωση είναι σημαντική για την υγεία του δέρματος. Το να πίνεις αρκετό νερό βοηθά στη διατήρηση της υγρασίας του δέρματος και στη μείωση της φλεγμονής. TIP: Προσπάθησε να πίνεις τουλάχιστον 8 ποτήρια νερό την ημέρα και πρόσθεσε ροφήματα χωρίς ζάχαρη. Τσέκαρε το χρώμα των ούρων σου! Όσο πιο ανοιχτόχρωμα είναι τα ούρα, τόσο πιο ενυδατωμένος είσαι!
- Τρόφιμα με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη (ΓΔ): Όπως λευκό ψωμί, ζυμαρικά από λευκό αλεύρι, επεξεργασμένα δημητριακά, πατάτες και ζαχαρωτά. Η μακροχρόνια κατανάλωση αυτών των τροφών μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση ινσουλινοαντίστασης που με τη σειρά της μπορεί να αυξήσει τη φλεγμονή και την έκκριση σμήγματος, επιδεινώνοντας την ακμή.
- Γαλακτοκομικά προϊόντα: Ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι η κατανάλωση γαλακτοκομικών, ιδιαίτερα γάλακτος και προϊόντων με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, μπορεί να συνδέεται με την εμφάνιση ακμής, πιθανόν λόγω της επίδρασης στην ινσουλίνη και στις ορμόνες. Εναλλακτικές επιλογές: Προτίμησε φυτικά ροφήματα (π.χ. γάλα αμυγδάλου ή σόγιας).
- Σοκολάτα: Η σοκολάτα γάλακτος πιθανόν να επηρεάσει αρνητικά κάποιους που έχουν ακμή λόγω του ορού γάλακτος που περιέχει. Εναλλακτικά, μικρή ποσότητα μαύρης σοκολάτας υψηλής περιεκτικότητας σε κακάο θα ήταν μια καλή επιλογή εφόσον δεν περιέχει ορό γάλακτος και μεγάλη προσθήκη ζάχαρης.
- Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά και τρανς λιπαρά: Αυτά βρίσκονται σε επεξεργασμένα τρόφιμα, τηγανητά φαγητά, fast food και γλυκά και γενικότερα σε συσκευασμένα τρόφιμα. Μπορούν να ενισχύσουν την φλεγμονή και να επιδεινώσουν την ακμή.
- Ζάχαρη και γλυκά: Η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας ζάχαρης και γλυκών μπορεί να προκαλέσει απότομη αύξηση του σακχάρου στο αίμα και της ινσουλίνης, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και να αυξήσει την παραγωγή σμήγματος, οδηγώντας σε φραγμένους πόρους και εμφάνιση ακμής. Προσοχή. Δώσε έμφαση στο μακροχρόνιο! Κάνενα τρόφιμο μεμονωμένο δε μπορεί να επιδεινώσει ή να θεραπεύσει την ακμή. Οι συνήθειες μας συνολικά, όμως, μπορούν να σταθούν - ή όχι - με το μέρος μας.
- Επεξεργασμένα κρέατα: Όπως τα λουκάνικα, το μπέικον και τα αλλαντικά, τα οποία μπορεί να περιέχουν επιπλέον ζάχαρη, συντηρητικά και κορεσμένα λιπαρά, εντείνοντας τη φλεγμονή.
- Αλκοόλ: Η υπερκατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει την ακμή, καθώς μπορεί να επηρεάσει την ισορροπία των ορμονών και να προκαλέσει αφυδάτωση του δέρματος.
- Άγχος - stress: Το άγχος από μόνο του φαίνεται να μην είναι αιτία εμφάνισης ακμής. Ωστόσο όμως, αν έχεις ήδη ακμή, το άγχος δυστυχώς μπορεί να επιδεινώσει τη σοβαρότητα της μορφής ακμής με εξάρσεις σε πρόσωπο και σώμα.
Do's

Dont's

Αν έχεις ήπιας ή μέτριας σοβαρότητας ακμή μπορεί να σε βοηθήσουν τα over-the-counter products. Πάντοτε αρχικά ζητάμε την γνωμάτευση από ειδικό δερματολόγο. Τα προϊόντα για την ακμή που διατίθενται χωρίς συνταγή (over-the-counter, OTC) περιέχουν συστατικά που βοηθούν στην καταπολέμηση της ακμής, μειώνοντας τη φλεγμονή, ελέγχοντας την παραγωγή σμήγματος και αποτρέποντας τη δημιουργία φραγμένων πόρων.
- Υπεροξείδιο του βενζοϋλίου (benzoyl peroxide): Σκοτώνει τα βακτήρια που προκαλούν ακμή, ενώ παράλληλα βοηθά στην απομάκρυνση της περίσσειας λιπαρότητας από το δέρμα και απομακρύνει τα νεκρά κύτταρα του δέρματος, τα οποία μπορούν να φράξουν τους πόρους. Τα προϊόντα υπεροξειδίου του βενζοϋλίου που μπορείτε να αγοράσετε χωρίς ιατρική συνταγή είναι διαθέσιμα σε περιεκτικότητες από 2,5% έως 10%. Μελέτες δείχνουν ότι τα προϊόντα χαμηλότερης αντοχής είναι εξίσου αποτελεσματικά με τα σκευάσματα υψηλότερης αντοχής, για να μειώσετε τον κίνδυνο παρενεργειών.
- Ανταπαλένη (Adapalene): Είναι ένα ρετινοειδές που βοηθά στο να αποφράσσονται οι πόροι και να αποτρέπονται τα νέα ξεσπάσματα. Η γέλη Adapalene διατίθεται χωρίς ιατρική συνταγή σε περιεκτικότητα 0,1%. Μην εφαρμόζετε αυτό το προϊόν σε δέρμα που έχει κόψιμο, ηλιακό έγκαυμα ή εξάνθημα εκζέματος. Μπορεί να αισθανθείτε ένα ελαφρύ τσούξιμο όταν εφαρμόζεται το τζελ, αλλά σύντομα υποχωρεί. Άλλες πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν ξηροδερμία, απολέπιση και φλεγμονή του δέρματος. Χρησιμοποιήστε μια μη λιπαρή (μη φαγεσωρογόνο) ενυδατική κρέμα για να απαλύνετε αυτά τα συμπτώματα.
- Σαλικυλικό οξύ (Salicylic acid): Αυτό το συστατικό μπορεί να βοηθήσει να αποφράξει τους πόρους και να αποτρέψει τα νέα ξεσπάσματα.Τα προϊόντα σαλικυλικού οξέος που μπορείτε να αγοράσετε χωρίς ιατρική συνταγή είναι διαθέσιμα σε περιεκτικότητες από 0,5% έως 2%.
- Αζελαϊκό οξύ (Azelaic acid): Αυτό το συστατικό βοηθά στην πρόληψη συσσώρευσης σμήγματος των πόρων και είναι ήπια αντιβακτηριδιακό. Τα μη συνταγογραφούμενα προϊόντα αζελαϊκού οξέος διατίθενται σε περιεκτικότητα 10%. Το αζελαϊκό οξύ βοηθά επίσης στη διόρθωση των μαύρων κηλίδων που μπορεί να παραμείνουν μετά την απομάκρυνση της ακμής (μεταφλεγμονώδης υπερμελάγχρωση).
- Άλφα-υδροξύ οξέα (alpha-hydroxy acids ~AHAs). Τα άλφα υδροξύ οξέα είναι συνθετικές εκδοχές οξέων που προέρχονται από φρούτα (citric acid), ζαχαροκάλαμο (glycolic acid) ή γάλα (lactic acid) που περιέχουν ζάχαρη. Δύο τύποι άλφα υδροξύ οξέων που χρησιμοποιούνται σε μη συνταγογραφούμενα προϊόντα ακμής είναι το γλυκολικό οξύ και το γαλακτικό οξύ. Αντιμετωπίζουν την ακμή, αφαιρώντας τα νεκρά κύτταρα του δέρματος και ηρεμώντας το φλεγμονώδες δέρμα. Τα άλφα υδροξύ οξέα διεγείρουν επίσης την ανάπτυξη νέου, πιο λείου δέρματος. Αυτό βοηθά στη βελτίωση της εμφάνισης των ουλών και των πόρων της ακμής.
- Αιθέριο έλαιο τεϊόδεντρου (tea tree oil): Το αιθέριο έλαιο τεϊόδεντρου έχει αντιβακτηριακές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση των βακτηρίων που προκαλούν την ακμή. Ωστόσο δεν χρησιμοποιείται αδιάλυτο καθώς θα προκαλέσει ερεθισμό. Συνήθως, στα προϊόντα για ακμή είναι ήδη διαλυμένο και έτοιμο προς χρήση. Αν όμως το βρείτε ως αιθέριο έλαιο θα πρέπει να το αναμείξετε με κάποιο λάδι όπως π.χ jojoba ή argan oil.
- Νιασιναμίδη (niacinamide): Η νιασιναμίδη είναι η βιταμίνη Β3, γνωστή και ως νικοτιναμίδη, και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως θεραπεία ακμής που διατίθεται χωρίς ιατρική συνταγή. Η νιασιναμίδη μπορεί να βρεθεί σε τοπικές θεραπείες που εφαρμόζονται απευθείας στο δέρμα. Τα από του στόματος συμπληρώματα νιασιναμίδης μπορεί επίσης να αποδειχθούν χρήσιμα στη θεραπεία της ακμής. Η νιασιναμίδη είναι ένα αντιφλεγμονώδες συστατικό, που δρα υπέρ της μείωσης του πρηξίματος και της ερυθρότητας, που σχετίζονται με την ακμή. Ρυθμίζει επίσης την ποσότητα του ελαίου που προκαλεί την ακμή. Επιπλέον, ρυθμίζει τον τόνο του δέρματος και μπορεί να βοηθήσει στη μείωση σε κόκκινα, μοβ και καφέ σημάδια που μπορεί να αφήσει η ακμή στο δέρμα.
- Σεντέλα ασιάτικα Centella asiatica: Η σεντέλα είναι ένα πολυετές φυτό που αναπτύσσεται σε βαλτώδεις περιοχές τροπικών και υποτροπικών περιοχών της Ασίας. Αρκετές in vitro και in vivo μελέτες έχουν δείξει τις θεραπευτικές δυνατότητες της Centella asiatica στη θεραπεία της ακμής, των εγκαυμάτων, της ατοπικής δερματίτιδας και των τραυμάτων. Η Centella είναι μη τοξική και θεωρείται αρκετά ήπια για καθημερινή χρήση. Ο μόνος πιθανός κίνδυνος είναι ότι περιέχει υψηλή συγκέντρωση παλμιτικών λιπαρών οξέων που μπορεί να είναι αιτία για εμφάνιση των φραγμένων πόρων. Αυτό σημαίνει ότι οι ευαίσθητοι τύποι δέρματος με τάση για βαριά ακμή ή ροδόχρους ακμή μπορεί να μην αντιδρούν καλά σε αυτό το συστατικό.
- Μέλι (ιδιαίτερα το μέλι Manuka): Το μέλι έχει αντιβακτηριακές και ενυδατικές ιδιότητες. Ειδικά το μέλι Manuka είναι πολύ αποτελεσματικό στην καταπολέμηση των βακτηρίων που σχετίζονται με την ακμή. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί μικρή ποσότητα ως μάσκα, εφαρμόζοντας μια λεπτή στρώση μέλι στην περιοχή με ακμή για 10-15 λεπτά, και μετά το αφαιρούμε με χλιαρό νερό.
5 βήματα καθημερινής φροντίδας του ακνεϊκού δέρματος
- Καθαρισμός προσώπου/σώματος: Τα τζελ καθαρισμού για ακμή βοηθούν στην αφαίρεση της βρωμιάς, του υπερβολικού σμήγματος και των ρύπων, χωρίς να ερεθίζουν το δέρμα.
- Τονωτική λοσιόν (toner): Οι τονωτικές λοσιόν για ακμή βοηθούν στην αποκατάσταση της ισορροπίας του δέρματος και την προετοιμασία για τα επόμενα προϊόντα φροντίδας.
- Ορός (serum): Τα σέρουμ για ακμή είναι συνήθως πιο ελαφριά και περιέχουν ισχυρά συστατικά για να αντιμετωπίσουν συγκεκριμένα προβλήματα, όπως η ακμή.
- Κρέμα για ακμή: Οι κρέμες για ακμή περιέχουν συστατικά που βοηθούν στην καταπολέμηση της ακμής και την αποφυγή επανεμφάνισης της.
- Αντηλιακό για ακμή (non-comedogenic = δεν φράζει τους πόρους): Η προστασία από τον ήλιο είναι απαραίτητη, πόσο μάλλον για δέρματα με ακμή, καθώς ο ήλιος μπορεί να προκαλέσει εγκαύματα, πυώδη υποδόρια ακμή, ερεθισμούς και ουλές.
Do's

Dont's

Επιστημονικές πηγές